Bugün 13 Aralık 2018 Perşembe
  • İstanbul7 °C
  • Çankırı-3 °C
  • Ankara-5 °C
  • IMKB

    %
  • Altın
    214,970
    %0.31
  • Dolar
    5,3628
    %0.19
  • Euro
    6,1011
    %0.33
Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Yöremizin Dili
21 Ocak 2018 Pazar 19:21

Yöremizin Dili

Yöremizde kullanılmakta olan sözleri, ne anlama geldiğini de belirterek info@kursunlu org adresine bildirin yayınlayalım.

KURŞUNLU’DA KULLANILAN SÖZCÜKLER

Web sitemizin İletişim Formunundan yeni kelimeler önerildikçe bu sayfamız yenilenmektedir.

Bazı kelimeler aynı olduğu halde okunuş farklılığını vurgulamak için yazılmıştır

Bu kelimelerin sadece Kurşunlu'da kullanıldığı iddiasında değiliz.

 

-A-

Abari Şaşkınlık ifadesi
Abuca Amca, babanın erkek kardeşi
Acans Haberler
Ağanın Abisinin,kendisinden küçüğe hitap etmek için kullanılır.
Ağzına keşkek Şaşkınlık ifadesi
Anay anay Seni Gidi, sıkılma ifadesi
Anay veran anay Bıktırıcı kötülük, dert
Anadut Tarlada biçilmiş ot yada desteyi insan gücüyle taşıma aleti 
Alatirik Elektrik
Algun Kapalı su yolu, kanal
Allasen Allahını seversen (Lan aanın allasen şu işi halledivi)
Alma Elma
Amel İshal,tırık
Asortik Sosyetik
Avlu Evin önündeki duvarla kapalı üstü açık bahçe.
Avuz İneğin doğum sonrasında, koyu kıvamdaki ilk sütü (içine şeker katılarak insanlar tarafından da yenir)
Azdurucu Kötülüğe teşvik eden

-B-

Bakale Buraya bak
Bakraç, bakrak kova
Basdak Merdiven
Bekit Kapat, ört
Bencileyin Bana göre, benin düşünceme göre
Beysemet Ekmek hamurundan fırında yapılan büyük çörek
Bıza Buzağı
Bıldır Geçen yıl
Bi Sardı, Bi Sardı Çok Keyifliydi, Çok Eğlendik
Biguruk Azcık
Bihamla Bir hamlede, aniden
Bunculayın Bunun gibi
Buymak Üşümek
Buzalacı İnek, kömüş gibi hayvanların gebe olması
Bürgü Başörtüsü
Bürgün Öbürsü gün. Yarın değil bürgün

-C-

Caara Sigara
Canavar Kurt
Canı az Cimri veya tahammülsüz, acıya dayanıksız
Canım cerem kalmadı Çok yoruldum
Carcur Şarjör
Carıltı Gürültü, yaygara
Cember Tülbentten başörtüsü
Cere Güç, kuvvet, takat
Cık kadar Azıcık, bir parça
Cımbıldamak Bir kabın içerisindeki su yada sulu şeylerin çalkalanması
Cımbıt Küçük üzüm salkımı
Cıngar Kavga, gürültü
Cırcır Fermuar
Cibiliyetsiz Ahlaksız, soysuz
Cimcime Ufak tefek
Cingan Çingene
Cirpidek Birdenbire, çabucak
Coluk Hindi
Cümcük Çimdik, Muhatabın etini sıkıştırmak

-Ç-

Çakıl Taştan örülmüş duvar
Çaluklamak Karıştırmak, yoklamak (toncun altını çalukla balık çıkabülü)
Çarşu Çarşı
Çebiş Erkek keçi yavrusu
Çeç Harmanda sürülüp savrulmuş buğday yığını
Çemkürmek Saygısız bir şekilde karşılık vermek
Çılpı Budanan ağaçların ince dalları, ince dal parçası
Çiy olmuşum, hamlamışım Uzun süre çalışmayan kasları çalışması sonucunda
ağrı oluşması durumu
Çomak Sopa, değnek
Çomar Köpek
Çon Kalça, but
Çotura Su Kabı, suyu muhafaza etmek için kullanılan ahşap su kabı
Çöğdürmek Çiş yapmak
Çökelez Sincap
Çömez Kısa boylu
Çömelmek Hafif diz kırarak egilmek
Çömlek Çölmek, Topraktan yapılmış yemek kabı
Çördük Yabani küçük armut
Çulsuz tazı Parasız, eline geçeni tüketip parasız pulsuz dolaşan

-F-

Folluk Tavuğun yumurtlayacağı yere elle konulan tavuk yumurtası

-G-

Gabarmak Kabadayılık yapmak
Gatık Ekmeğin yanındaki (Peynir, soğan, domates vs)
Garipsimek Özlemek
Gelemeyun Gelemiyorum
Gelmeymuyun Gelmiyormusun
Gelivi Gelirmisin
Getü Getir
Geveleme Ağızda evirip çevirme(Geveleyip Durma oğlum söylesene.!) 
Gıdıklamak Dedikodu yapıp iki kişiyi birbirine düşürmek 
Gıdım gıdım Az az
Gıfıdak Aniden, gizlice
Gısmuk Cimri
Gıvam şekeri Akide şekeri
Gız garı Erkeğin karısına seslenme şekli
Gidişmek Kaşınmak
Gonşu Komşu
Goşmak araba sürmek
Goşum Hayvanın araba yada düvene bağlanmasına yarayan deri, kayış 
Göbel Erkek çocuğunu azarlama sözü
Göğüslük Okul önlüğü
Gölbez, gölez Köpek Yavrusu
Gömgök Ham, olgunlaşmamış meyva
Gön Büyükbaş hayvan derisi 
Götcenmi Götürecekmisin?
Götü Götür
Götün Götün Geri Geri, Arka Arka
Göynek Gömlek, fanila, iç giyim
Guli Hindi
Gumbil Patates
Gundak Kedi Yavrusu
Gunnacı Gebe
Gurna Sokak çeşmesinin su akan yeri
Gücümü üzdün Gücüme gitti 
Günülemek Kıskanmak
Gürük Civciv çıkarmak amacıyla yumurtanın üzerine yatan tavuk, anne tavuk
Gütmek Hayvan otlatmak

-H-

Haa Evet
Haddak, hartdak Tam Olarak
Hala Babanın kız kardeşi
Hamur Makarna
Hamilliekmek Bazlama
Hapazla Avuçla,
Hareket Deprem
Hasıllamak Ayıklamak, temizlemek
Hayat Salon, üst kattaki tüm odaların kapılarının açıldığı salon.
Herkil Anbar, Depo
Herazem ağrıyor Bütün organlarım ağrıyor
Horageçti İyi Oldu, Tam Oldu
Horkudak yemek Hokur hokur yemek, mideye indirmek, iştahla afiyetle yemek
Hösbü Hantal, yavaş, ağır bayan

-I-

Ibrık Su kabı
Içcak Sıcak

-İ-

İndüğün, öndüügün Önceki gün
İlistir Süzgeç
İleen Leğen, elle çamaşır yıkamak için kullanılan yayvan kap
İrezle Sürgü, kilit
İskemle Sandalye
İşem geldi Çişim geldi
İşmar El, göz, baş ile yapılan işaret

-K-
 

Kakışmak Hayvanların dövüşmesi
Kanara Aç gözlü, doymak bilmez, yalaka
Kant Limonlu ve şekerli sıcak içecek
Karın aç kuyruk mekere Karnı aç ama kibirinden de vaz geçmiyor.
Kayam Arkadaşım
Kelem Lahana
Kemre Gübre, hayvan pisliği
Kerata Ayakkabı çekeceği veya yaramaz sevimli çocuk anlamında

 

Kerti Ağaçta yapılan çentik
Kertmek Yontmak
Kesek Çift sürülmesinden sonra oluşmuş yumru toprak veya parça, dilim
Keyli Sonra (Bundan keyli=bundan sonra)
Kıdalak :Kısa boylu,tıkız(kimse)
Kotarmak :Bir kaptan başka bir kaba yemeği boşaltmak
Koyultmaç :Sütlerin koyulaştığı zaman yapılan bir çeşit tatlı
Koyun gözü :Mor çiğdem
Köçek :Düğünlerde kadın kılığına girip oynayan kimse
Küfün :Yumuşak,dayanıksız,kil gibi çabuk ufalanan taş,kireç taşı
Köklemek :Yağmur bitki köklerine inmek
Kömüş :Manda
Kör :Tahıllarda görülen sürme hastalığı
Körelmek,körlenmek:1.Bıçak,balta vb.artık kesmez olmak
2.Bir kimseyi kötüleyerek başarısını engellemek
Körükmek :Kuvvetini gücünü yitirmek
Körüktürmek:Bir hayvan diğerini korkutmak
Kösülmek :Büzülmek,toplanmak,toparlanmak
Kösüre :Bileği taşı (yka'nın notu:yöremizde "başını kösüreye tutmak deyimi" var,bir başkasını yanlış işler yapmaya yöneltmek anlamında kullanılır)
Köz :İyice yanmış(ateş durumuna gelmiş) odun ya da kömür parçası
Közgüç :Yerelması (Dalkoz köyü)
Közlemek :Et,sebze,meyve,hamur vb. şeyleri ateşte pişirmek
Kıldır :Zayıf,iyi gelişmemiş
Kılıç :Saban ökçesini oka bağlayan ağaç parçası
Kılırotu:Çiçeklerindeki tohum sapları dişçöpü(kürdan) yerine kullanılan ,bazı yerlerde kuş yuvası denilen bir ot
Kım :Sus!,sakın ha! anlamında ünlem
Kımçı :Küçük ince değnek,kamçı
Kırkmak Traş etmek
Kırışmak Oturmak, Baş köşeye geçip oturmak.
Kıskıs Cimri,pinti
Kınacık :Tahıl bitkileri çiçekteyken yağmurun çok yağması nedeniyle başakların arasında kalan damlaların oluşturduğu pas rengindeki hastalık
Kındıra :1.Sulu yerlerde biten ince uzun yapraklarının kenarları keskin,ucu diken gibi koyu renkli bir çeşit çayırotu 2.Sazlı yer,sazlık (yka 'nın notu:Bizim Dumanlı otlağımızda Kındıra Gölü diye bir mevki vardır.)
Kıpık :Gözünü çok kırpan insan
Kırcav :Kış günlerinde insanların sakal ve bıyığı,hayvanların tüyleri,bitkilerin yaprak ve dalları üzerinde oluşan buz
Kırıdak :Dik yürüyen adam
Kırışak,kırıtak :Şıklığa özenen adam
Kırı kırı,kırç kırç :At ve eşek çağırma ünlemi
Kırıtmak,kırışmak :Başını dikerek gösteriş yapmak,kasılmak
Kırklık :Davar kırkılan makas
Kırma :Bir çeşit av tüfeği
Kırna :Çok konuşan kadın
Kırtıl :El değirmeninde çekilen buğday
Kısık :Apış arası,kasık
Kıskıs :Cimri,pinti
Kıvrak :Çevik, tetik, çalışkan
Kıvranmak :İki büklüm bir halde gezmek
Kıyak :Güzel,biçimli,yakışıklı,düzgün giyimli
Kıyıcak :Ceviz kütüğünden et kıymak için yapılan tahta
Kıynak :Cevizin yarısı
Kıygaşık :Az açık,aralık
Kızansamak Kızana gelmek, dişi kedi yada köpeğin çiftleşmek için erkek istemesi
Kızansak :Kızana gelmiş hayvan
Kızıl :Öfkeli,sert,kırıcı
Kızılca :Kızamık hastalığı
Kızılümük :Gırtlak,yemek borusu
Kiniş :Marangozların pencere kasalarına açtıkları lamba ve lambayı açan araç
Kiren Kızılcık
Kirt :Sağlam,dayanıklı
Kirtten :Gerçekten,doğru olarak
Kis :Taş,kum,kil ile karışık,kaynaşmış sert tabaka
Kişelemek,kışlamak :Kümes hayvanlarını kovalamak
Kişelemek Kovalamak, kaçırmak 
Kitleşmek :Yapışmak,iyice bitişmek, sıkışmak
Kopuk Serseri
Kömüş Camız, manda
Körüü kuşu Baykuş
Kumpir Patates
Küskü gibi (Zimin gibi) Çok ağır
Kütör Smaçör, voleybolde smaç vuran hücum oyuncusu

 

-L-

Laylon Naylon

-M-

Maksuzdan İnadına, bilebile
Mal gibi bakmak Öküz gibi bakmak, hiçbir şey anlamadan öylece durmak
Maşraba Saplı su içme kabı (genel olarak bakırdan yapılır) 
Mayıs Gübre, hayvan pisliği
Meersimek Önemsemek
Meram istek, amaç, gaye, (kızım, Meram'ın ne söyle)
Mezer Mezar
Mıymıntı Uyuşuk, beceriksiz
Miyancı Dalkavuk, yaltakçı, şaklaban
Motur Traktör
Mudara İhtiyaç, gereksinim (hiç mudaram yok=hiç ihtiyacım yok)
Muzurnas Muzunnas, Yaramaz

-N-

Nafa Devlet kamyonu,karayollarının kamyonu
Nalet Uğursuz, iyilik bilmeyen
Neele Nasıl (Neele oluyumuş lan o, Nasıl oluyormuş)
Nemben Ne biliyim ben, Bilmem, bilmeyun
Nemi, Lemi Öylemi
Neminaan Sana ne
Neyin Falan (Makara neyin almaya çıktıydım)
Nodul Üvenderenin ucuna takılan mıh
Nokul Mayalı hamur, çörek

-O-

Oklaaç Oklava
Oluk Çeşmenin gurnası yada musluğundan akan ve hayvan içecegi yada sulama amacıyla kullanılacak suyun biriktiği ağaç, taş veya beton hazne
Omar Ömer
Ooşalamak Ovalamak, bir şeyi iki el arasında ovalayıp ezmek
Ooşaladım Dövdüm, eziyet ettim (yakalayınca ooşalayvidim)

-Ö-

Öbek Küme, (oğlum desteleri al, şu yana öbek yap)
Ödek Korkak, ödlek
Öllüğün körü, önnüğün körü yok daha nesi
Ölük Ölmüş, cansız
Öndüğü gün Geçen gün, evvelki gün
Örüklemek Doldurmak, (çuvalı ağzı örüklü doldurdum)
Örüsgar Rüzgar
Öte başta Öbür başta, öbür tarafta
Öte git İleriye git, biraz uzaklaş

-P-

Pakla Fasulye
Partal Palavra, abartılı söz
Pese Kırağı
Peşkir Havlu
Pırsıtmak pıstırmak Korkutmak, sindirmak
Pörtlek Patlak gözlü
Püsgüüt Büsküvi

-R-

Ramuk Römork

-S-

Sabı Sahibi
Sarmak Zevkli, eğlenceli olmak
Sarsuk Ne yaptığını bilemeyen,aptalca davranan
Sancak Salıncak
Sayımı Gerçekmi
Sef Saf, aptal
Sekü Sedir, oturak
Seme Aptal, uyanık olmayan
Sergen Raf
Seyitmek Koşmak, 
Seyit koş
Sıçıramak Üşümek
Sıyruk ciltteki çizik
Solcan Solucan
Susak 1 Lokma Ekmek
Südüklüğün dursun beddua
Şakşakı Tesbih
Şalgam Yer elması
Şeer Şehir
Şindime Şımarma, yaramazlık yapma, sakin ol
Şunca[z]cuk Şu kadar, şu kadarcık, (şuncaz şey)

-T-

Talla Tarla
Terbiye Koşum, at dizgini
Terece Gömme raf
Telaşe memuru Çok telaşlı kişi
Temek Samanlığa saman doldurulmak için kullanılan yer, pencere. 
Tavukların kapalı yerden çıkması için kullanılan kapının altındaki delik.
argo olarak çok yemek yiyene söylenen ifade “temek boğazlı”
Temeği bekit Deliği kapat, deliği ört
Temşüt Temcit, Sahur
Tenüke Teneke
Tepsük, tesbük Tesbih
Tez Acele
Tıfıl Gelişmemiş, küçük
Tombak, Tombalak Yuvarlak, top gibi
Tonç Su kıyısındaki toprak, iki tarla arasındaki sürülmemiş alan
Tosbaa Kaplumbağa
Tosnamak, tosurdamak Surat asmak
Tutacak, dutacak sıcak yemek kabının kulpundan tutmak içi kullanılan sürekli olarak ocağın yanında asılı birkaç katlı bez
Tuymuna Bilmeden,desteksiz atış
Tuzsuzyağ Tereyağ
Tükan Dükkan

-U-

Uçlamak :Yararlanmak
Uğra :yufka açılırken hamurun tahtaya yapışmaması için kullanılan kalın un
Uğrak :yol üstünde durulacak yer,otel,han
Uğru :hırsız, yolkesen
Uğunmak Acıdan ağrıdan kıvranmak
Uğut :çimlenmiş buğdayın kaynatılmasıyla yapılmış bir çeşit yemek
Ulak :her zaman el altında bulunan kişi,yardımcı
Umma :Özenilen şeyin ele geçmemesinden dolayı lohusada meme, erkekte üreme örgeninde olan şişlik,acı
Ustun(Üstün):yapının çatısına konan ağaç mertek
Uşak devşek Çoluk çocuk
Ut :Utanma ,sıkılma
Ut yeri :İnsanın üreme örgeni
Utancak :utangaç
Utlanmak : utanmak
Utlu :utangaç
Uyku semesi :uyku sersemliği
Uylaşmak :uzlaşmak,anlaşmak
Uylaştırmak :uzlaştırmak,anlaştırmak
Uyuntu :kişiliksiz, tembel, uyuşuk
Uyuntulu :dul kadın yeniden kocaya vardığında yanında getirdiği çocuk
Uyutmak :yoğurt yapmak için sütü mayalamak
Uyvanmak :tinsel yada tensel bir yitik bir acı yüzünden çok sarsılmak, kıvranmak, bayılacak duruma gelmek
Uz(uzca) :uygun, yerinde eşit, doğru iyi, ustaca, düzgün

-Ü-

Übübük :ibibik
Üçerleme :üçer üçer ayırma
Üçetek :eskiden erkeklerin, şimdi kimi köylerde kadınların giydiği bir çeşit giysi
Üçürdüm :1.her ortak,ürünün üçte birini alma koşuluyla, üç kişi ortaklaşa 2.üç kat yün iplik
Üflük :ıslık
Üleşmek :paylaşmak
Üleştirmek:paylaştırmak
Ümük Bogaz, gırtlak (Ümüğünü sıkarım)
Ünnemek, Ünlemek :seslenmek, çağırmak
Ürmek :havlamak
Ürün :süt ve sütten yapılanlara verilen ad
Ürün evi :sürü sahiplerinin yazın yağ ve peynir koyup sakladıkları serin oda
Üsgündür :ufak armut (Bayramören)
Üslük :başörtüsü, başa örtülen peştamal
Üsteklik :mal değişiminde malı daha değerli olanın aldığı para
Üstelemek :ayak diremek,üstüne düşmek
Üstülük :kağnı arabasında tekerin üstündeki bölüm
Üşencek :üşengeç, tembel
Üşmek :bir yere toplanmak, üşüşmek biçimi de kullanılıyor (yka)
Ütmek :oyunda kumarda kazanmak
Ütülemek :koyun, tavuk vb. hayvanların kıllarını tüylerini yakmak
Ütek :çok çabuk üşüyen, ateşin başından ayrılmayan
Ütülmek :oyunda kumarda yitirmek

Üvendere Hayvana dürtmek için kullanılan, ucuna mıh takılmış sırık
Üzmek :koparmak ayırmak
Üzülmek :hastalık yinelemek

-V-

Varmak Ulaşmak
Varvarası :eni sonu, olup olacağı
Velesbit Bisiklet
Velense Battaniye
Veran Kötü (Anay Veran Anay)
Vığıl vığıl :çok çok bol. Kımıltılarla kaynaşan durumda (kurt,karınca.böcek vb.)
Virt virt :kaz, ördek çağırma yöntemi

-Y-

Yalacan :yayvan,derinliksiz
Yalak :hayvanların su içtiği ağaç kap, taş oyuğu
Yalaka :aç gözlü, asalak, bedavacı arsız
Yalıma :dudakta kuruma, çatlama
Yalamuk :çamın soyulup çıkarılan tabakası
Yalap yalap:hızlı hızlı
Yalınkat :tek kat, hafif ince
Yaltak :dalkavuk
Yama :dik yer,bayır,yokuş
Yamaç :karşı,yan yakın
Yamru yumru:eğri büğrü
Yamaniyi oldu Çok iyi oldu (kızılarak söylenir, ettiğini buldun dercesine)
Yamanmak :yüzüstü yere düşmek, kapaklanmak, dayanmak, yaslanmak
Yanaltı :giysi yakasındaki saç kiri
Yandak :dikenli bir bitki
Yanpiri :yan yan yürüyen
Yanpuru :eğrilmiş, çarpık
Yanıllı, böğür Sırtın bir kısmı
Yankabuz :kötü,kaba aksi
Yangın :yanık,sevdalı

Bu haber toplam 499 defa okunmuştur
Okuyucu Yorumları

Toplam 1 yorum eklendi.

  • Yöremizin DiliYusuf Kenan Alpay26 Şubat 2018 Pazartesi 11:08

    Aşağıda anlamları karşılarında yazılı olan sözcükler TDK Derleme Sözlüğü Cilt XI de yer almış olup Kurşunlu(Çkr) da kullanıldığı belirtilmiştir.kursunlu.org da yayınlanması dileğiyle...



    Vıdı vıdı: Homurtu,söylenti.

    Vırık : Cıık dışkı,dönek,işbozan

    Zağar : Tazı

    Zağar : Bodur,bacaksız

    Zahra : 1)Yemeklik tahıl, 2)Hayvanlara verilen yem

    Zaar,zahar : Kuşkusuz,elbette

    Zarta atmak : Yellenmek

    Zartlak,zartalak : Abartmal

     BeğendimBeğenmedim
  • Toplam 1 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.
Tüm Hakları Saklıdır © 2012 Kurşunlu | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0212 218 18 18 / Faks : | Yazılım: CM Bilişim - Tasarım: INVIVA